Thuế GTGT (thuế giá trị gia tăng) là loại thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.
Đây là một trong những loại thuế doanh nghiệp thường xuyên phải quan tâm trong hoạt động kinh doanh. Từ việc mua hàng, bán hàng, xuất hóa đơn đến kê khai và khấu trừ thuế đều có thể liên quan trực tiếp đến thuế GTGT.
Vì vậy, hiểu đúng quy định về thuế giá trị gia tăng không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế mà còn góp phần quản lý hóa đơn, chứng từ và dòng tiền hiệu quả hơn.
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp thường gặp các mức thuế suất GTGT gồm 0%, 5% và 10%, tùy thuộc vào từng loại hàng hóa, dịch vụ và điều kiện áp dụng. Bên cạnh đó còn có những hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ “không chịu thuế” với trường hợp áp dụng thuế suất 0%.
Mức thuế suất 0% chủ yếu liên quan đến một số hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu và các trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Doanh nghiệp cần kiểm tra đầy đủ bản chất giao dịch và điều kiện pháp lý trước khi áp dụng mức thuế suất này, thay vì chỉ căn cứ vào việc khách hàng ở nước ngoài.
Mức thuế suất 5% được áp dụng cho các nhóm hàng hóa, dịch vụ cụ thể được pháp luật quy định.
Khi xác định thuế suất, doanh nghiệp cần căn cứ chính xác vào loại hàng hóa, dịch vụ mình đang cung cấp để tránh nhầm lẫn giữa mức 5% và mức thuế suất thông thường.
10% là mức thuế suất thông thường, áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc các trường hợp áp dụng mức 0%, 5% theo quy định.
Tuy nhiên, trong năm 2026, doanh nghiệp đặc biệt cần chú ý đến chính sách giảm 2% thuế GTGT đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Đây là vấn đề rất đáng chú ý đối với doanh nghiệp trong năm 2026.
Theo chính sách hiện hành, mức thuế suất GTGT đối với nhiều hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng mức 10% được giảm 2%, còn 8%, trong thời gian từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026.
Tuy nhiên, không phải tất cả hàng hóa, dịch vụ chịu thuế 10% đều được giảm xuống 8%.
Một số nhóm không thuộc phạm vi giảm gồm: viễn thông; hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; kinh doanh bất động sản; sản phẩm kim loại; sản phẩm khai khoáng (trừ than); hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng).
Do đó, trước khi xuất hóa đơn với mức thuế suất 8%, doanh nghiệp nên xác định chính xác ngành nghề, hàng hóa và dịch vụ của mình có thuộc diện được giảm thuế hay không.
Đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ, nguyên tắc cơ bản là:
Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
Trong đó:
Thuế GTGT đầu ra được xác định dựa trên giá tính thuế và thuế suất của hàng hóa, dịch vụ bán ra.
Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ là số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào đáp ứng các điều kiện khấu trừ theo quy định.
Công thức này cũng được quy định trong văn bản hợp nhất Luật Thuế GTGT hiện hành.
Giả sử trong một kỳ:
Thuế GTGT đầu ra của doanh nghiệp là 50 triệu đồng.
Thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ là 35 triệu đồng.
Khi đó:
50 triệu – 35 triệu = 15 triệu đồng
Theo ví dụ đơn giản này, số thuế GTGT phải nộp của doanh nghiệp là 15 triệu đồng, trước khi xem xét các yếu tố điều chỉnh khác nếu có.
Đây là hai khái niệm doanh nghiệp cần phân biệt.
Thuế GTGT đầu vào thường phát sinh khi doanh nghiệp mua hàng hóa, nguyên vật liệu hoặc sử dụng dịch vụ phục vụ hoạt động kinh doanh.
Trong khi đó, thuế GTGT đầu ra phát sinh đối với hàng hóa, dịch vụ doanh nghiệp bán hoặc cung cấp thuộc đối tượng chịu thuế.
Đối với phương pháp khấu trừ, việc quản lý đầy đủ hóa đơn và chứng từ đầu vào rất quan trọng vì không phải mọi khoản thuế GTGT đầu vào đều mặc nhiên được khấu trừ.
Doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến điều kiện về hóa đơn, chứng từ và thanh toán khi xác định thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
Các quy định về GTGT đã có những thay đổi trong giai đoạn 2025–2026. Chẳng hạn, quy định hiện hành đặt ra yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên. Vì vậy doanh nghiệp không nên áp dụng máy móc các ngưỡng cũ mà cần kiểm tra quy định tại thời điểm giao dịch.
Ngoài ra, Nghị định 144/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 20/06/2026 tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số quy định hướng dẫn về thuế GTGT.
Trong thực tế làm kế toán – thuế, doanh nghiệp nên đặc biệt hạn chế các trường hợp:
Một sai sót nhỏ trong một kỳ kê khai có thể không gây ảnh hưởng ngay lập tức, nhưng nếu kéo dài qua nhiều kỳ sẽ khiến việc rà soát và chuẩn bị hồ sơ về sau phức tạp hơn.
Trước tiên, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý hóa đơn – chứng từ – sổ sách – kê khai đồng bộ ngay từ đầu.
Hóa đơn đầu vào và đầu ra cần được kiểm tra thường xuyên. Trước mỗi kỳ kê khai, kế toán nên đối chiếu số liệu giữa hóa đơn, chứng từ và sổ sách để kịp thời phát hiện chênh lệch.
Đối với các giao dịch có cách áp dụng thuế suất chưa rõ ràng, đặc biệt là trường hợp phân vân giữa 8% và 10%, doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ quy định áp dụng cho đúng loại hàng hóa, dịch vụ thay vì lựa chọn thuế suất theo thói quen.
Đồng thời, các chính sách thuế cần được cập nhật thường xuyên bởi hệ thống pháp luật có thể được sửa đổi và bổ sung theo từng thời kỳ.
Rà soát thuế GTGT không nên chỉ thực hiện khi doanh nghiệp chuẩn bị quyết toán.
Việc kiểm tra định kỳ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm sự chênh lệch giữa hóa đơn – tờ khai – sổ sách kế toán, kiểm tra lại điều kiện khấu trừ và xác định những hồ sơ còn thiếu.
Đặc biệt đối với doanh nghiệp hoạt động lâu năm, có số lượng hóa đơn lớn hoặc từng thay đổi nhân sự kế toán, việc rà soát thường xuyên sẽ giúp công tác quản lý hồ sơ thuế chủ động hơn.
Có. Trong cách gọi thông thường, VAT là viết tắt của Value Added Tax, tương ứng với thuế giá trị gia tăng (GTGT).
Không. Chính sách hiện hành giảm từ 10% xuống 8% đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện, chứ không áp dụng cho toàn bộ hàng hóa, dịch vụ. Chính sách giảm thuế này kéo dài đến hết 31/12/2026.
Không theo chính sách giảm 2% nêu trên. Chính sách này áp dụng cho các nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm từ mức 10% xuống 8%, không phải giảm đồng loạt 2 điểm phần trăm đối với mọi mức thuế suất.
Không. Cách xác định phụ thuộc vào phương pháp tính thuế và trường hợp cụ thể. Với phương pháp khấu trừ, về nguyên tắc số thuế phải nộp được xác định bằng thuế GTGT đầu ra trừ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
Thuế GTGT liên quan trực tiếp đến hóa đơn, chứng từ, kê khai và hoạt động kế toán thường xuyên của doanh nghiệp. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng chính sách ngay từ đầu giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác quản lý thuế.
Quyết Toán Thuế Bảo Minh hỗ trợ doanh nghiệp trong các công việc kê khai thuế, quyết toán thuế, kế toán thuế trọn gói, tư vấn và rà soát thuế.
Bảo Minh hướng đến việc kiểm tra hồ sơ kỹ lưỡng, hỗ trợ doanh nghiệp phát hiện sớm những vấn đề cần lưu ý và đồng hành trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
QUYẾT TOÁN THUẾ BẢO MINH
Chuyên môn vững vàng – Chính xác trong từng hồ sơ – Đồng hành cùng doanh nghiệp.
